Kop in het Parool.Ten slotte Odo Croiset. Liefde voor links, theater en muziek.

Amsterdam, vrijdag 25 november 2011

Ten Slotte Odo Croiset 1915-2011

Liefde voor links, theater en muziek

De eerste illegale Parolen werden gestencild. De oplaag groeide, een drukkerij zou uitkomst kunnen bieden. De drukkerij van Wessel Eikelenboom en zijn vader aan de Nieuwe Teertuinen durfde het aan. Bedrijfsleider daar: Odo Croiset. Vorige week vrijdag is hij overleden.

Parooloprichter Frans Goedhart kende Wessel Eikelenboom al van voor de oorlog, uit zijn communistentijd. De drukkerij verzorgde uitgaven van de CPN en het revolutionair-literaire blad Links Richten. Opmerkelijk: vader Eikelenboom was Jehova’s Getuige.

Het Parool werd ’s nachts gedrukt, en zelfs het personeel was niet op de hoogte. Behalve dan één typograaf, W. Snudo en de jonge bedrijfsleider Odo Croiset die meehielpen.

Croiset was zoon van de toen beroemde toneelspeler Hijman Croiset en daarmee halfbroer van acteur Max en helderziende Gerard. Odo groeide op bij zijn moeder en stiefvader die ook drukker was. Moeder Neeltje Meijners zat ook in het vak: die had het voor vrouwen nogal buitenissige beroep machinezetter.

Het Parool bleef maar een paar maanden bij Eikelenboom. In haar geschiedschrijving van Het Parool in oorlogstijd vertelt Madelon de Keizer dat Goedhart schrikbarend nieuws kreeg van een relatie die er commercieel drukwerk liet verzorgen. Die folders bleken verpakt in misdrukken van Het Parool. Onhandigheid, onervarenheid.

Eikelenboom drukte meer verboden bladen:. Ook de Wachttoren van de Jehova’s Getuigen. Bij inval op de drukkerij op 21 oktober 1941 werd daar iets van gevonden. Snudo, Wessel Eikelenboom en Croiset gingen via Amersfoort naar een concentratiekamp als Jehova’s Getuigen. Snudo overleefde het niet.

Dochter Manja weet dat haar vader in kamp Sachsenhausen niet tussen de andere gelovigen terecht kwam en dat hij dat dan wel weer gunstig vond: “Hij was een principieel athexefst.” Wessel kwam vrij snel vrij, en ook Croiset werd in 1944 vrijgelaten. “Hij heeft nooit geweten waarom. Hij kreeg een treinkaartje naar Amsterdam.”

Croiset is bij Wessel blijven werken als bedrijfsleider. In 1965 ging hij naar het technisch bedrijf van het Leids Dagblad waar hij tot zijn pensioen bleef. Een principieel en enigszins compromisloos man zegt zijn dochter, charismatisch maar soms ook een beetje beangstigend. Hardhandig, maar uitsluitend met woorden. Altijd socialist gebleven: “Hij hoopte zeer dat Cohen premier werd.” Een muziekliefhebber: Beethoven gedraaid tot aan zijn dood. Vanaf hun huis hadden ze uitzicht op de Stadsschouwburg en daar zaten Odo en zijn vrouw soms twee keer per week. Want toneel, dat zat toch sterk in de familie. En die helderziendheid? Manja: “Dat was niks voor mijn vader. Daar werd de draak mee gestoken.”

 

Advertenties